Cynara cardunculus var. scolymos (Artisjok)
Afbeelding

Artisjok in de winter

Het grijs berijpte blad van Cynara cardunculus var. scolymos (Artisjok) blijft in zachte winters lang mooi. Vorst en regen zijn de grootste boosdoeners waardoor planten soms toch wegrotten.

Advertenties
Yvette van Boven
Link

Koken met Van Boven

Afgelopen dinsdag 15 december schakelde ik – helaas iets te laat – in voor Koken met Van Boven. En wat zag ik: een prachtig gebraad uit de oven, met kruiden, een mooie bruine korst en een garnering van citrusfruit. Het zag er feestelijk uit en het was: KNOLSELDERIJ! 

Knolselderij: gezond maar saai, een onooglijke knol die ik  alleen maar ken uit de erwtensoep.

Gebraad van knolselderij met saus van citrus
Gebraad van knolselderij met saus van citrus

Ik ben meteen de gemiste aflevering online gaan bekijken. En wat blijkt: het recept is ook nog eens doodsimpel. De knol schillen, inwrijven met boter en kruiden,  twee uur in de oven in folie en dan nog een poosje zonder folie voor het korstje.

Toen Yvette van Boven daarbij ook nog een voorgerecht maakte van koolrapen kon ze niet meer stuk.

Volgend jaar plant ik knollen in de tuin: koolrapen, knolselderij (aardperen heb ik al) en ook weer koolrabi.

Ik kan al bijna niet meer wachten met tuinplannen voor volgend jaar!

koolrabi_984px
Volgend jaar staan hier dus knollen
Helianthus tuberosus (Aardpeer)

Aardperen: groeizaam, kleurrijk en voedzaam

De aardpeer (Helianthus tuberosus; in het Frans: topinambour) is een ‘vergeten groente’.

In de 16e eeuw kwam de aardpeer naar Europa vanuit Noord-Amerika (Quebec). Maar in de loop der eeuwen is hij verdreven door de aardappel. Een belangrijke reden daarvoor zal geweest zijn dat de aardappel beter te bewaren is.

De aardpeer is familie van de zonnebloem en dat zie je – behalve aan de naam – aan de bloeiwijze. Net als de zonnebloem kan hij wel drie meter hoog worden.

In de nazomer (september-oktober) verschijnen de kleine gele bloemetjes. Die zijn een leuke bijkomstigheid, dat is niet waar het om gaat. Bij de aardpeer gaat het om de knol. Elk knolletje vormt naast een bloemstengel een aantal nieuwe knollen. Deze knollen hebben een zoetige, nootachtige smaak. Ze zijn onregelmatig gevormd en niet zo mooi glad als de aardappel. Dat maakt ze lastig te schillen.

Helianthus tuberosus (Aardpeer)
De ‘zonnebloemen’ van de aardpeer en de knollen in de keuken

Toch is het de moeite waard om wat tijd aan ze te besteden. Je kunt ze geraspt eten als rauwkost, eventueel samen met wortels. Je kunt ze bakken en koken. Maar persoonlijk vind ik ze gekookt al snel ‘snotterig’ worden. Zelf maak ik er meestal soep van.

Mijn eerste aardperen kocht ik in de natuurvoedingswinkel. In plaats van ze op te eten stopte ik ze in de grond.

Daarna zijn ze elk jaar teruggekomen. Want ook al heb je nog zo goed geoogst, er blijft altijd wel iets in de grond achter en dat loopt weer overvloedig uit. In het voorjaar komen de lichtgroene scheuten overal boven de grond, ook op plaatsen waar je ze niet had verwacht.

Als ze de kans krijgen gaan ze dus aan de wandel. Zet ze daarom op een plek waar ze niet al te veel kanten op kunnen. Vanwege de hoogte kun je ze het best een plek achteraan geven. Tenzij je er een windscherm van wilt maken. Overigens, als ze te hoog worden kun je ze gewoon inkorten. Dan gaan ze wat meer in de breedte, maar de knollen lijden daar niet onder.

Boven de grond sterft de aardpeer weliswaar af, maar onder de grond zijn de knollen winterhard. Het beste is om niet meer te oogsten dan je in een keer kunt eten. Aardperen zijn niet heel erg makkelijk te bewaren, een dag of drie in de koelkast. Natuurlijk heb je dan even een probleempje als de grond bevroren is. Maar na de vorst kun je gewoon verder oogsten.

In het boek Een tuin om van te smullen staat beschreven hoe je die overbodige scheuten kunt uitputten zodat ze niet meer terugkomen. In het voorjaar plaats je een kartonnen doos bovenop de plek waar de aardperen hebben gestaan. Ze zullen dan uitlopen. En omdat het donker blijft in de doos groeien ze uit tot lange gebleekte scheuten.

Na enkele weken haal je die scheuten weg en zet je de doos weer op dezelfde plek neer, waarop het zich nog een keer herhaalt. De knollen raken hiervan uitgeput en zullen na de tweede keer niet alsnog uitlopen. Hoe dat zal gaan als het regent en de kartonnen doos geheel doorweekt raakt zegt het boek niet… Maar goed, als iemand dit wil uitproberen dan hoor ik graag het resultaat.

Overigens die gebleekte scheuten kun je ook weer gestoofd eten.

Aardperensoep

  • Schil de aardperen of schrap ze en leg ze tot gebruik in water met een beetje citroen.
  • Fruit een uitje en/of knoflook in olijfolie.
  • Voeg de in grove stukken gesneden aardperen toe en roerbak even mee.
  • Voeg dan water met een bouillonblokje toe en laat even doorkoken.
  • Pureer de soep, breng eventueel op smaak met wat peper.
  • Serveren met in elke soepkom een lepel kwark of zure room en eventueel bestrooid met de oranje blaadjes van de goudsbloem.

Variatie:

In plaats van met kwark of zure room opdienen met in stukjes gesneden en even gebakken shiitake. Voor een diepe aardse smaak kun je de shiitakes ook meebakken en met de soep meepureren.

Eet smakelijk!

Van Hollandse Bodem

Heel Holland Moestuiniert

Vorig jaar was Maartens Moestuin een gewaardeerde tv-serie van de VPRO. Maarten ’t Hart babbelde voor de vuist weg over zijn successen en mislukkingen. Dat ging gepaard met enige ijdelheid, lachwekkende terzijdes en beelden van Maarten die je in een oogwenk zijn eigen bereide potje zag opeten. Erg vermakelijk.

Door toedoen van Nederlands grootstgrutter is de groentenkweek even een hype. De populaire ‘moestuintjes’ waren turfpotjes met een tablet aarde van kokosvezel en een zaadmatje, die je bij de kassa kreeg . Wat mij betreft een superactie. Albert Heijn heeft veel kinderen geleerd dat het leuk is om zaadjes op te kweken. En dat groente niet uit een plastic zakje hoeft te komen. Tegelijk vraag ik me af in hoeveel keukens en op hoeveel balkons er nu jonge plantjes staan te verpieteren.

De tv-wedstrijd Van Hollandse Bodem is de moestuin-variant van Heel Holland Bakt. Beide programma’s zijn ontleend aan de succesvolle BBC-formats The Big Allotment Challenge en The Great British Bake Off. Voor de Nederlandse series geldt steeds dat ze wat flauwer zijn dan de Britse voorbeelden. De rijke achtergrondinformatie over historie en bak- of teeltmethoden ontbreekt. De kandidaten zijn minder ervaren. En de jury’s zijn minder streng.

Zo zit in The Big Allotment Challenge een onderdeel bloemschikken dat door jurylid Jonathan Moseley met veel zwier naar een nieuw level wordt gestuwd. Meedogenloos is jurylid Thane Prince als ze in alle rust de inmaakproducten van de deelnemers proeft en de spanning opvoert: “I am sorry I have to say this. But this doesn’t work for me at all”.

Toch is Van Hollandse Bodem een leuk programma. Een beetje pauze-tv, waarvan je altijd iets opsteekt. De bijbehorende website is opgemaakt als een magazine, en heeft een wat tureluurs makende bediening met pijlen, schermpjes en schuifbalkjes. De gratis zaadpakketten zijn op, maar je vindt er nog kweek- en kooktips en een aardige zaaikalender.

In de finale van donderdag gaan Joop en Guusje uit de boot vallen omdat hun teamwork achterblijft.

De vraag is natuurlijk: wie gaan er winnen? Het vrouwenkoppel Lonneke en Gerdie Marian? Of de hippe lovers Saskia en Renon?

Ik gok op de eerste twee omdat ze culinair gezien steeds beter worden. Beide teams zullen het goed doen op de cover van het moestuin(kook)boek, dat ongetwijfeld na afloop zal verschijnen.

25-04-2018 De bijbehorende website bestaat blijkbaar niet meer. De afleveringen zijn terug te zien op npo.nl.